ISO 45001 Risk Değerlendirmesi Nasıl Yapılır?
ISO 45001 risk değerlendirmesi, tehlikelerin belirlenmesi ve risklerin önceliklendirilmesiyle iş kazalarını önlemenin temelini oluşturur. Bu rehberde risk değerlendirmesinin adımlarını, kullanılan yöntemleri ve sık yapılan hataları açıklıyoruz.
ISO 45001 Risk Değerlendirmesi Nedir?
ISO 45001, iş sağlığı ve güvenliği yönetim sisteminin uluslararası standardıdır ve risk değerlendirmesi bu sistemin kalbinde yer alır. Risk değerlendirmesi; iş yerindeki tehlikelerin sistematik biçimde belirlenmesi, bu tehlikelerin yol açabileceği risklerin analiz edilmesi ve kabul edilebilir düzeye indirilmesi sürecidir. Standardın 6.1.2 maddesi, kuruluşların tehlikeleri sürekli ve proaktif biçimde tanımlamasını şart koşar. Türkiye'de 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu da risk değerlendirmesini yasal bir zorunluluk haline getirmiştir.
Risk Değerlendirmesi Adım Adım Nasıl Yapılır?
Etkili bir risk değerlendirmesi belirli bir mantık akışını izler. Adım 1 – İş yeri, süreçler ve faaliyetler tanımlanır; rutin ve rutin olmayan tüm işler kapsama alınır. Adım 2 – Her faaliyet için tehlikeler belirlenir; mekanik, kimyasal, ergonomik ve psikososyal tehlikeler ayrı ayrı incelenir. Adım 3 – Tehlikeden etkilenebilecek kişiler ve olası zarar senaryoları tanımlanır. Adım 4 – Riskin olasılığı ve şiddeti değerlendirilerek risk skoru hesaplanır. Adım 5 – Mevcut önlemler gözden geçirilir ve ilave kontroller planlanır. Adım 6 – Sonuçlar kayıt altına alınır ve belirli aralıklarla yeniden gözden geçirilir.
Hangi Risk Değerlendirme Yöntemleri Kullanılır?
Sektöre ve risk düzeyine göre farklı yöntemler tercih edilir. 5x5 Matris (L Tipi) yöntemi, olasılık ve şiddeti beşer kademede puanlayarak riski sayısal hale getiren en yaygın yaklaşımdır. Fine-Kinney yöntemi; olasılık, frekans ve şiddet çarpımıyla daha ayrıntılı bir skor üretir ve özellikle yüksek riskli işlerde kullanılır. HAZOP, FMEA ve kontrol listesi temelli yöntemler ise proses güvenliği gerektiren tesislerde uygulanır. Doğru yöntem; faaliyetin karmaşıklığına ve tehlike potansiyeline göre seçilmelidir.
Risk Kontrol Hiyerarşisi Nasıl Uygulanır?
ISO 45001, riskleri azaltırken belirli bir öncelik sırasını zorunlu kılar. Önce tehlikenin tamamen ortadan kaldırılması (eliminasyon) hedeflenir. Mümkün değilse tehlike, daha az tehlikeli bir alternatifle ikame edilir. Ardından mühendislik kontrolleri (havalandırma, koruyucu bariyerler), idari kontroller (eğitim, prosedür, uyarı işaretleri) ve son olarak kişisel koruyucu donanım devreye girer. Kişisel koruyucu donanımın en son çare olduğu ve tek başına yeterli bir kontrol sayılmadığı unutulmamalıdır.
Sık Yapılan Hatalar Nelerdir?
Birçok kuruluş risk değerlendirmesini bir kez yapıp rafa kaldırma hatasına düşer; oysa süreç dinamiktir ve değişiklik oldukça güncellenmelidir. Çalışan katılımının sağlanmaması, sahadaki gerçek tehlikelerin gözden kaçmasına yol açar. Risklerin yalnızca öznel tahminlerle puanlanması önceliklendirmeyi yanıltır. Bakım, arıza ve acil durum gibi rutin olmayan işlerin atlanması da sık görülen bir eksikliktir. Son olarak alınan önlemlerin etkinliğinin izlenmemesi, yalnızca kâğıt üzerinde kalan bir sistem yaratır.
KaliteTürk Size Nasıl Destek Olur?
KaliteTürk, deneyimli İSG uzmanlarıyla risk değerlendirmesinin tüm aşamalarında yanınızdadır. Saha incelemesinden tehlike envanterinin oluşturulmasına, uygun yöntemin seçilmesinden çalışan eğitimlerine kadar süreci sizin için kurgular ve işletmenizi ISO 45001 belgelendirmesine hazır hale getirir. Böylece hem yasal yükümlülüklerinizi karşılar hem de güvenli bir çalışma ortamı oluşturursunuz.
Daha fazla bilgi için: www.kaliteturk.com/hizmetler/iso-45001-belgesi
ISO 45001 risk değerlendirmesini kim yapar?
Risk değerlendirmesi; işveren, İSG uzmanı, işyeri hekimi ve çalışan temsilcilerinden oluşan bir ekip tarafından yapılır. Ekip yaklaşımı, sahadaki tüm tehlikelerin görülmesini sağlar.
Risk değerlendirmesi ne sıklıkla güncellenmelidir?
Tehlike sınıfına göre az tehlikeli işlerde altı, tehlikeli işlerde dört, çok tehlikeli işlerde iki yılda bir yenilenir. Ayrıca iş kazası, yeni makine veya süreç değişikliğinde derhal güncellenir.
5x5 matris ile Fine-Kinney yöntemi arasındaki fark nedir?
5x5 matris olasılık ve şiddeti puanlarken, Fine-Kinney bunlara frekansı da ekler. Fine-Kinney daha ayrıntılıdır ve yüksek riskli işler için tercih edilir.
Risk değerlendirmesi yapılmazsa ne olur?
6331 sayılı Kanun gereği risk değerlendirmesi yapmayan işyerlerine idari para cezası uygulanır ve iş kazası durumunda işverenin sorumluluğu ağırlaşır.
ISO 45001 belgesi için risk değerlendirmesi zorunlu mu?
Evet. Risk değerlendirmesi, ISO 45001 belgelendirme denetiminin temel şartlarından biridir ve eksikliği belgenin alınmasını engeller.
ISO 45001 risk değerlendirmesi için uzman desteği alın
Ücretsiz ve taahhütsüz ön değerlendirme ile iş yerinizin risk profilini birlikte çıkaralım, size en uygun çözümü sunalım.